آن كس كه گواه شد و قبول شهادت نمود اگر مانعى در كار نباشد و نيز اگر قضيه را فراموش نكرده باشد در موقع اداء شهادت بر او شهادت دادن واجب است . ظاهرا همين قول اخير مطابق واقع و حقيقت است زيرا بقرينه آن جمله بعد لا يُضَارَّ كاتِبٌ وَ لا شَهِيدٌ با اين جمله وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا و نيز بضميمه قوله تعالى در آخر آيه وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وقتى آيات را با هم جمع نموديم دلالت واضح دارد و از مجموع آنها چنين استفاده توان نمود كه ابتداء بر كسى واجب نيست تحمل شهادت نمايد نه واجب كفايى و نه عينى لكن وقتى قبول شهادت نمود و موقع اداء شهادت رسيد و از وى طلب شهادت شد نبايد كتمان شهادت نمايد بلكه بر او واجب است شهادت به حق دهد . وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً إِلى أَجَلِهِ بايستى از نوشتن ملول نشويد اعم از اينكه دين اندك باشد يا بسيار . ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا ذا اسم اشاره و كاف خطاب به جماعت است يعنى اى جماعت حاضرين در موقع معامله يا دين اگر چنين كنيد كه نوشته‌اى در ميان گذاريد بقسط و عدالت بدرستى نزديكتر و براى شهادت دادن محكم‌تر است و براى اينكه شك و اشتباهى پيرامون شما نشود بهتر . إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً حاضِرَةً تُدِيرُونَها بَيْنَكُمْ اين دستورات وقتى است كه معامله سلف يا نسيه يا قرض يا غير آن باشد كه خداى رحمان از راه لطف و شفقت و جلوگيرى از نزاع و فساد اينطور دستور فرموده لكن اگر معامله نقدى باشد كه دينى و طلبى در كار نباشد در اينجا محتاج به اين گونه چيزها نميباشد وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ رهان جمع رهن است و بمعنى گرو و هر گاه در سفر باشيد و گواهى نيابيد كه